تشریج نتایج یک تحقیق کاربردی به مناسبت هفته دولت: بررسی اثر محلولپاشی کائولین بر کمیت و کیفیت روغن زیتون
بررسی اثر محلولپاشی درختان زیتون با کائولین بر شاخص های کمی و کیفی روغن زیتون توسط عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری، ابوذر هاشم پور، عضو هیات علمی این پژوهشکده، در گفتگویی به مناسبت هفته دولت به تشریح نتایج پژوهشی درباره تاثیر محلولپاشی کائولین بر کمیت و کیفیت روغن زیتون پرداخت.
وی با اشاره به شرایط تولید زیتون در مناطق گرم و نیمه گرم اظهار کرد: افزایش دما، شدت بالای تابش خورشید و کمآبی میتواند موجب بروز تنش در درختان زیتون شده و بر میزان و کیفیت روغن تولیدی تاثیر بگذارد. به همین دلیل، استفاده از روشهایی برای کاهش اثرات این تنشها اهمیت زیادی دارد. کائولین یکی از موادی است که با کمک به کاهش دمای تاج درخت و کاهش اثرات نامطلوب گرما و تابش شدید، میتواند شرایط مناسبتری را برای فعالیتهای فیزیولوژیکی درخت فراهم کند.
هاشمپور افزود: این پژوهش با هدف بررسی تاثیر محلولپاشی کائولین بر کمیت و کیفیت روغن زیتون رقم زرد در ایستگاه تحقیقات زیتون دالاهو شهرستان سرپلذهاب استان کرمانشاه انجام شد. در این تحقیق، درختان زیتون در دو مرحله طی ماههای تیر و مرداد با غلظتهای مختلف کائولین محلولپاشی شدند و پس از برداشت، درصد روغن و ترکیب اسیدهای چرب آن مورد بررسی قرار گرفت.
وی با اشاره به نتایج تحقیق گفت: یافته ها نشان داد که با افزایش غلظت کائولین، درصد روغن در ماده تر و خشک میوه افزایش یافت و بیشترین میزان روغن در تیمار محلولپاشی با غلظت ۴ درصد کائولین مشاهده شد. این نتیجه نشان میدهد که کاهش اثرات تنشهای محیطی میتواند به بهبود فرآیند تولید و تجمع روغن در میوه زیتون کمک کند.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری ادامه داد: بررسی ترکیب اسیدهای چرب روغن نیز نتایج قابل توجهی به همراه داشت. با افزایش غلظت کائولین، میزان اسید اولئیک، که یکی از مهمترین اسیدهای چرب غیراشباع روغن زیتون است، افزایش یافت و این تاثیر در تیمار ۴ درصد کائولین بیشتر مشاهده شد. در مقابل، میزان اسید پالمیتیک، به عنوان یکی از اسیدهای چرب اشباع، کاهش پیدا کرد. همچنین نسبت اسید اولئیک به پالمیتیک و اسید اولئیک به لینولئیک نیز تحت تاثیر کاربرد کائولین قرار گرفت و بهبود یافت.
هاشمپور با بیان اینکه نوع و میزان اسیدهای چرب در کیفیت و پایداری روغن زیتون نقش مهمی دارد، اظهار کرد: اسید اولئیک یکی از مهمترین ترکیبات روغن زیتون است و افزایش میزان آن میتواند به پایداری بیشتر روغن در برابر اکسیداسیون کمک کند. از سوی دیگر، کاهش میزان اسید پالمیتیک نیز از نتایج مهم این پژوهش بود که نشان دهنده تاثیر محلولپاشی کائولین بر بهبود ترکیب اسیدهای چرب روغن است.
وی افزود: نتایج این پژوهش تنها به افزایش میزان روغن محدود نشد و بررسی مجموع اسیدهای چرب نیز نشان داد که کاربرد کائولین میتواند بر ترکیب کلی روغن تاثیرگذار باشد. با افزایش غلظت کائولین، میزان اسیدهای چرب غیراشباع تک پیوندی افزایش یافت، در حالی که مجموع اسیدهای چرب غیراشباع با چند پیوند دوگانه کاهش نشان داد. بیشترین مقدار اسیدهای چرب غیراشباع تک پیوندی نیز در روغن درختان محلولپاشیشده با ۴ درصد کائولین مشاهده شد.
به گفته هاشم پور، این موضوع از نظر کیفیت روغن اهمیت دارد، زیرا ترکیب اسیدهای چرب در ویژگیهایی مانند کیفیت و پایداری روغن نقش تعیینکنندهای دارد. در واقع، نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده از کائولین، علاوه بر افزایش میزان روغن، میتواند موجب تغییراتی مطلوب در ترکیب اسیدهای چرب آن شود.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری در تشریح علت احتمالی این نتایج گفت: یکی از مهمترین اثرات کائولین، کمک به کاهش دمای تاج و سطح میوه و کاهش فشار ناشی از گرما و تابش شدید است. دمای بالا میتواند بر فعالیتهای فیزیولوژیکی درخت و فرآیندهای مرتبط با تشکیل اسیدهای چرب تاثیر بگذارد. بنابراین کاهش تنش گرمایی میتواند زمینه مناسبتری را برای رشد میوه و تشکیل روغن فراهم کند.
وی ادامه داد: در شرایط تنش، بخشی از انرژی و منابع گیاه صرف سازوکارهای مقابله با عوامل نامساعد محیطی میشود. کاهش این فشار میتواند به درخت کمک کند تا منابع بیشتری را در مسیر رشد، توسعه میوه و تولید روغن به کار گیرد. این موضوع میتواند یکی از دلایل افزایش درصد روغن و بهبود برخی شاخصهای کیفی مشاهده شده در این پژوهش باشد.
هاشم پور با تاکید بر کاربردی بودن نتایج این تحقیق گفت: با توجه به شرایط آب و هوایی بسیاری از مناطق زیتونخیز کشور و افزایش اهمیت مدیریت تنش گرمایی و کم آبی، استفاده از راهکارهای مناسب برای کاهش فشارهای محیطی بر درختان ضروری است.
وی افزود: نتایج این پژوهش نشان داد که محلولپاشی ۴ درصد کائولین در دو مرحله در طول دوره رشد میوه، در شرایط مورد بررسی، بهترین نتیجه را از نظر افزایش درصد روغن و بهبود مهمترین شاخص های کیفی آن به همراه داشت. این روش میتواند به عنوان یکی از راهکارهای مدیریتی مورد توجه باغداران زیتون در مناطق گرم و نیمهگرم قرار گیرد.
هاشمپور در پایان تاکید کرد: یافتههای این پژوهش نشان میدهد که محلول پاشی کائولین میتواند به طور همزمان بر دو شاخص مهم تولید زیتون روغنی، یعنی افزایش میزان روغن و بهبود کیفیت آن، اثرگذار باشد. افزایش اسید اولئیک، کاهش اسید پالمیتیک و بهبود ترکیب اسیدهای چرب، در کنار افزایش درصد روغن میوه، از مهمترین دستاوردهای این تحقیق به شمار می رود.
