عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری: بهبود ویژگی های کمی و کیفی میوه پرتقال با کاربرد برگی روی

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری، طاهره رئیسی، عضو هیات علمی این پژوهشکده، در گفتگویی به تشریح نقش عنصر روی در بهبود ویژگی‌ های کمی و کیفی میوه پرتقال و نتایج تحقیقات انجام شده در این زمینه پرداخت.

وی با اشاره به اهمیت عنصر روی در تغذیه گیاهان اظهار داشت: روی یکی از عناصر غذایی ضروری برای رشد و نمو گیاهان است که نقش مهمی در بهبود کیفیت میوه مرکبات، ارتقای سلامت انسان و افزایش توان سازگاری درختان با اثرات نامطلوب تغییرات اقلیمی ایفا می‌کند. این عنصر از طریق تاثیر بر فرآیندهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه، می‌تواند به حفظ عملکرد و پایداری تولید در باغ ‌های مرکبات کمک کند.

رئیسی افزود: کمبود روی در خاک بسیاری از باغ ‌های مرکبات شمال و جنوب کشور به دلیل شرایط خاکی نظیر اسیدی یا قلیایی بودن خاک، وجود مقادیر زیاد کربنات کلسیم و همچنین سطوح بالای فسفر، پدیده‌ای شایع است. درختان مرکبات نیز نسبت به کمبود این عنصر حساس بوده و کمبود روی یکی از مهمترین ناهنجاری ‌های تغذیه‌ای در این درختان به شمار می‌رود که موجب کاهش شدت گلدهی، تشکیل میوه، عملکرد و پایداری تولید می‌شود.

عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری در تشریح علائم کمبود روی در مرکبات گفت: علائم ظاهری این کمبود معمولاً به صورت لکه‌های نامنظم برگی و کلروز بین رگبرگی مشاهده می‌شود. درختان دارای کمبود متوسط روی دارای برگ‌های کوچک، دراز و لکه‌دار به ویژه در رشدهای انتهایی هستند. در موارد شدید، کمبود روی موجب خشکیدگی سرشاخه‌ها شده و درختان تقریبا بدون میوه می‌شوند.

وی با اشاره به انواع کودهای روی اظهار داشت: کودهای روی شامل ترکیبات معدنی نظیر سولفات، کلراید و نیترات روی، کلات‌های سنتزی از جمله EDTA-Zn و DTPA-Zn و همچنین کمپلکس‌های آلی طبیعی هستند. با این حال، پاسخ درختان میوه به مصرف کود روی به نوع منبع کودی و روش کاربرد آن بستگی دارد.

رئیسی خاطرنشان کرد: در مقایسه با کاربرد خاکی، کوددهی برگی روشی سریع و دقیق برای تامین عناصر غذایی و محرک‌های زیستی مورد نیاز گیاه است و از نظر اقتصادی و زیست‌محیطی نیز مزایای قابل توجهی دارد. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد کلات‌های سنتزی روی مانند Zn-EDTA در محلول‌پاشی برگی مرکبات نسبت به منابع روی به شکل نمک‌های محلول کارایی کمتری دارند و بیشتر برای کودآبیاری مناسب هستند.

وی افزود: براساس نتایج تحقیقات انجام شده در پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری، محلول‌پاشی برگی منابع روی به شکل نمک‌های محلول، به ویژه سولفات روی، و همچنین آمینوکلات‌های روی نظیر گلایسین روی، روشی سریع و موثر برای رفع کمبود این عنصر و بهبود عملکرد و کیفیت میوه پرتقال است.

عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری در ادامه با اشاره به توصیه‌های حاصل از این پژوهش بیان کرد: به منظور آماده‌سازی بیوشیمیایی گیاهان در راستای کاهش اثرات نامطلوب تغییرات اقلیمی، بهبود کیفیت ظاهری میوه، افزایش تجمع ترکیبات ارتقادهنده سلامت و تقویت فعالیت آنتی‌اکسیدانی در میوه پرتقال، کاربرد برگی ۳۰۰ میلی‌گرم روی در هر لیتر آب از منبع سولفات روی یا گلایسین-روی توصیه می‌شود.

وی افزود: برای دستیابی به نتایج مطلوب‌تر، این محلول‌پاشی بهتر است در زمان ریزش گلبرگ‌ها و تشکیل میوه انجام شود و در صورت مشاهده علائم کمبود روی در باغ، در تیرماه نیز تکرار گردد. همچنین انجام محلول‌پاشی در شرایط مناسب آب‌وهوایی، شامل عدم وقوع بارندگی حداقل تا ۲۴ ساعت پس از محلول‌پاشی، دمای ۱۸ تا ۲۹ درجه سانتیگراد و نبود وزش باد، و در ساعات اولیه صبح یا اواخر عصر، تاثیر بیشتری در جذب و کارایی این عنصر خواهد داشت.

رئیسی تاکید کرد: تامین سایر عناصر غذایی مورد نیاز درختان پرتقال نیز باید بر اساس نتایج آزمون خاک و برگ و مطابق برنامه تغذیه‌ای توصیه‌ شده انجام شود تا ضمن حفظ سلامت درختان، عملکرد و کیفیت محصول نیز بهبود یابد.

وی خاطرنشان کرد: نتایج تحقیقات انجام ‌شده در پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری نشان می‌دهد مدیریت صحیح تغذیه روی به ‏ویژه از منبع گلایسین-روی و سولفات روی می‌تواند نقش مهمی در افزایش کیفیت و بازارپسندی میوه، ارتقای ارزش تغذیه‌ای پرتقال، افزایش ترکیبات مفید برای سلامت انسان و پایداری تولید در شرایط تغییرات اقلیمی داشته باشد. از این رو، بهره‌گیری از روش‌های علمی تغذیه گیاهی و استفاده به ‌موقع از منبع مناسب روی می‌تواند گامی موثر در ارتقای بهره‌وری و توسعه پایدار باغ ‌های مرکبات کشور باشد.