در گفتگو با خبرنگار ایانا: بررسی اهمیت نهال سالم در توسعه اقتصادی باغداری
بررسی اهمیت نهال سالم در اقتصاد باغداری در گفتگوی عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری با خبرگزاری ایانا
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری، مالک قاسمی، عضو هیات علمی این پژوهشکده، در گفتگویی با خبرگزاری کشاورزی ایران، ایانا، با تاکید بر اینکه نهال سالم زیربنای باغداری نوین و تولید اقتصادی است، به تشریح اهمیت استفاده از نهالهای استاندارد، نقش آن در افزایش بهرهوری، کاهش خسارتهای اقتصادی و توسعه پایدار بخش باغبانی پرداخت.
وی با اشاره به مزایای استفاده از نهال سالم اظهار کرد: ساماندهی وضعیت تولید نهال، کنترل و پیشگیری از انتشار بیماریهای قابل انتقال از طریق پیوند با استفاده از مواد گیاهی سالم، کاهش هزینههای تولید نهال سالم، تولید پایههای مادری سالم بهمنظور احداث باغهای مادری از ارقام سالم و شناسهدار، جلوگیری از خروج ارز برای واردات ارقام سالم، کاهش ریسک ورود بیماریهای قرنطینهای مرکبات، افزایش طول عمر و مقاومت درخت در برابر تنشهای زنده و غیرزنده، افزایش عملکرد و کیفیت میوه درختان مرکبات، افزایش رشد درختان سالمسازیشده و افزایش عمر باردهی درختان، و همچنین محدودیت کمتر در استفاده از پایهها، از مهمترین مزایای کاربرد نهال سالم به شمار میرود.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری گفت: وجود مشکلات بسیار شدید در باغهای احداثشده، اهمیت استفاده از نهال سالم را بهخوبی نشان میدهد. به نظر میرسد استفاده از نهال سالم اجتناب ناپذیر بوده و برای جلوگیری از عوارض گوناگون فیزیولوژیک و پاتولوژیک که منجر به بروز خسارتهای شدید میشوند، ناگزیر به استفاده از مواد سالم گیاهی هستیم.
وی با بیان اینکه موفقیت در احداث یک باغ تنها به کاشت نهال محدود نمیشود، اظهار کرد: برای دستیابی به باغی اقتصادی و پایدار، مجموعهای از عوامل باید به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد که از مهمترین آنها میتوان به اصالت رقم، سلامت نهال، انتخاب پایه مناسب، سازگاری رقم با شرایط اقلیمی، خاک و منابع آب منطقه و همچنین رعایت استانداردهای تولید نهال اشاره کرد.
قاسمی افزود: هر رقم دارای ویژگیهای ژنتیکی، نیازهای اکولوژیکی و خصوصیات رشدی خاص خود است و برخی ارقام برای تولید مناسب به گردهافشان نیاز دارند یا نسبت به برخی بیماریها و تنشهای محیطی حساستر هستند. از اینرو، آگاهی از اصالت رقم و انتخاب صحیح آن، نخستین گام در احداث یک باغ موفق به شمار میرود.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری با تاکید بر اینکه نهال سالم مهمترین سرمایه اولیه هر باغ است، گفت: نهالی که از سلامت کافی برخوردار نباشد، هرگز قادر نخواهد بود درختی سالم، پربار و اقتصادی تولید کند. درختان ناسالم علاوه بر کاهش عملکرد، کیفیت محصول را نیز تحت تاثیر قرار میدهند و هزینههای نگهداری باغ را به میزان قابل توجهی افزایش میدهند.
وی نهال سالم را نهالی عاری از هرگونه آفات و بیماریهای قابل انتقال، بهویژه بیماریهای ویروسی و شبهویروسی دانست و اظهار کرد: این بیماریها به دلیل خسارت اقتصادی بالا، سرعت انتشار زیاد و نبود روش درمان موثر، از مهمترین عوامل تهدیدکننده باغهای میوه محسوب میشوند. به همین دلیل، پیشگیری از ورود آنها از طریق استفاده از نهال سالم، مهمترین و کمهزینهترین راهکار مدیریت این بیماریها است.
قاسمی درباره نحوه تشخیص نهال سالم گفت: بخشی از سلامت نهال را میتوان از طریق بررسی ظاهری برگ، تنه، شاخهها و ریشه تشخیص داد، اما بسیاری از بیماریهای ویروسی و حتی برخی بیماریهای قارچی تنها از طریق آزمایشهای تخصصی قابل شناسایی هستند. بنابراین باغداران نباید تنها به ظاهر نهال اکتفا کنند و لازم است نهال مورد نیاز خود را از نهالستانهای دارای مجوز و مراکز معتبر تهیه کنند.
وی افزود: در سالهای اخیر، با اجرای نظام گواهی و کنترل نهال، مراکز تحقیقاتی، موسسات مسئول و نهالستانهای دارای مجوز تلاش کردهاند نهالهای سالم و استاندارد را در اختیار باغداران قرار دهند تا از انتقال عوامل بیماریزا به باغها جلوگیری شود.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری با اشاره به خسارتهای ناشی از استفاده از نهالهای آلوده اظهار داشت: استفاده از نهال ناسالم موجب کاهش رشد رویشی، تاخیر در باردهی، کاهش کمیت و کیفیت محصول، افت قدرت پیوند، ضعف ریشهزایی در گیاهان قلمهای و افزایش حساسیت درختان نسبت به تنشهایی مانند خشکی، شوری، سرما، آفات و بیماریها میشود.
وی ادامه داد: خسارتهای ناشی از نهالهای آلوده تنها به کاهش تولید محدود نمیشود، بلکه هزینههای غیرمستقیمی همچون افزایش سمپاشی، کنترل حشرات ناقل بیماری، حذف علفهای هرز، اجرای برنامههای سالمسازی و تولید مجدد مواد گیاهی سالم نیز به باغداران و بخش کشاورزی تحمیل میشود.
قاسمی با بیان اینکه بسیاری از بیماریهای ویروسی در سالهای نخست بدون علامت هستند، خاطرنشان کرد: باغدار ممکن است سالها برای احداث و نگهداری باغ هزینه کند، اما پس از چند سال با بروز علائم بیماری، ناچار به حذف درختان و احداث مجدد باغ شود؛ موضوعی که خسارت اقتصادی سنگینی به همراه خواهد داشت.
وی با اشاره به اقدامات پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری در زمینه تولید نهال سالم اظهار کرد: طی چند سال گذشته، برنامه سالمسازی و تولید مواد اولیه گیاهی مرکبات در این پژوهشکده اجرا شده و هستههای اولیه سالم برای تولید نهال استاندارد در اختیار نهالستانهای مجاز قرار گرفته است. همچنین این برنامه به تدریج در سایر محصولات باغی از جمله انار، انجیر و زیتون نیز در حال توسعه است.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری با اشاره به هزینه تولید نهال سالم گفت: تولید نهال سالم فرآیندی زمانبر و تخصصی است و نیازمند انجام آزمونهای متعدد، کنترلهای دقیق و رعایت استانداردهای فنی است، اما هزینه خرید نهال سالم در مقایسه با خسارتهای ناشی از استفاده از نهالهای غیراستاندارد بسیار ناچیز است.
وی افزود: در مقابل، نهالهای غیرمجاز که بدون رعایت ضوابط فنی و توسط افراد فاقد صلاحیت تولید میشوند، اگرچه ممکن است با قیمت پایینتری عرضه شوند، اما در آینده خسارتهای جبرانناپذیری به باغداران وارد خواهند کرد.
قاسمی با اشاره به حمایتهای دولت از تولید نهال سالم تصریح کرد: وزارت جهاد کشاورزی با اجرای برنامههای حمایتی و پرداخت یارانه برای تولید نهال استاندارد، تلاش کرده است دسترسی باغداران به نهال سالم را تسهیل کند تا توسعه باغها بر پایه مواد گیاهی سالم و گواهیشده انجام شود.
وی اجرای الگوی کشت را یکی دیگر از الزامات توسعه باغداری کشور دانست و گفت: انتخاب رقم، توسعه باغها و تولید محصولات باغی باید بر اساس مطالعات علمی، شرایط اقلیمی و سیاستهای وزارت جهاد کشاورزی انجام شود. بیتوجهی به الگوی کشت علاوه بر کاهش بهرهوری، موجب اشباع بازار، کاهش قیمت محصولات و زیان تولیدکنندگان خواهد شد.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری انتقال یافتههای پژوهشی به بهرهبرداران را از مهمترین وظایف مراکز تحقیقاتی برشمرد و اظهار داشت: برگزاری روز مزرعه، حضور محققان در باغهای الگویی، اجرای دورههای آموزشی، انتشار بروشورهای علمی، تولید برنامههای رادیویی و تلویزیونی و توسعه ابزارهای آموزشی الکترونیکی از جمله اقداماتی است که برای انتقال دانش فنی به باغداران انجام میشود.
وی افزود: تجربه نشان داده است باغدارانی که توصیههای علمی را در مدیریت باغ به کار گرفتهاند، عملکرد و درآمد بیشتری داشتهاند و همین موضوع موجب استقبال روزافزون بهرهبرداران از برنامههای آموزشی و ترویجی شده است.
قاسمی با اشاره به وضعیت تولید نهال سالم در کشور گفت: بخش عمده نیاز کشور به نهال سالم در داخل تولید میشود، اما در برخی محصولات و ارقام جدید، در صورت نبود مواد اولیه سالم، واردات از کشورهای معتبر و تحت ضوابط سختگیرانه قرنطینهای انجام میشود.
وی ادامه داد: توسعه ظرفیت تولید نهال سالم در داخل کشور، علاوه بر کاهش وابستگی، موجب صرفهجویی ارزی، حفظ امنیت زیستی و جلوگیری از ورود آفات و بیماریهای قرنطینهای خواهد شد و از اینرو باید مورد حمایت جدی قرار گیرد.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری با تاکید بر نقش بخش خصوصی در تولید نهال استاندارد اظهار کرد: مراکز تحقیقاتی وظیفه سالمسازی و تولید هستههای اولیه را بر عهده دارند و نهالستانهای مجاز با استفاده از این مواد اولیه و تحت نظارت دستگاههای مسئول، نهالهای استاندارد را برای باغداران تولید میکنند.
قاسمی در پایان با اشاره به آثار اقتصادی بیماریهای ویروسی در جهان اظهار داشت: بر اساس آمارهای بینالمللی، بیماریهای ویروسی سالانه بخش قابل توجهی از تولید محصولات باغی را در کشورهای مختلف کاهش میدهند. با توجه به حجم تولید مرکبات در کشور، این بیماریها سالانه خسارت اقتصادی بسیار سنگینی به بخش باغبانی وارد میکنند؛ در حالی که بخش عمده این خسارتها با استفاده از نهال سالم، رعایت استانداردهای تولید و بهرهگیری از یافتههای علمی قابل پیشگیری است. وی خاطرنشان کرد: استفاده از نهال سالم هزینه نیست، بلکه سرمایهگذاری برای آینده باغداری کشور است؛ سرمایهگذاری که موجب افزایش تولید، ارتقای کیفیت محصولات، کاهش هزینههای تولید، حفظ سرمایه باغداران و تحقق امنیت غذایی خواهد شد.
