تشریح دستاوردها و برنامههای پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری در هفته پژوهش
به مناسبت هفته پژوهش در گفتگویی با خبرگزاری ایانا اقدامات و دستاوردهای پژوهشکده مرکبات و میوه های نیمه گرمسیری توسط رئیس پژوهشکده تشریح شد
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری، همزمان با فرارسیدن هفته پژوهش، دکتر سیروس آقاجانزاده رئیس پژوهشکده، در گفتگویی با خبرگزاری ایانا ضمن تبریک این مناسبت به پژوهشگران، محققان، اعضای هیات علمی و کارکنان، ماموریت اصلی مجموعه را انجام پژوهشهای کاربردی برای حل چالشهای مهم تولید مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری عنوان کرد. او بر ضرورت ارائه دستاوردهای علمی، انتقال یافتههای پژوهشی، همکاری با مراکز تحقیقاتی داخلی و خارجی و تولید فناوریهای قابل استفاده برای بهرهبرداران تاکید کرد.
وی با اشاره به گستره فعالیتهای پژوهشکده افزود: تحقیقات علاوه بر ستاد مرکزی، در ایستگاه های تحقیقاتی مرتبط در شمال و جنوب کشور در حال اجرا است. بر اساس برنامههای تحقیقاتی، پژوهشهای مربوط به مرکبات، زیتون، انار و انجیر در ایستگاههای ستادی پژوهشکده و مراکز تحقیقاتی استان ها توسط اعضای هیئت علمی و محققین انجام میگیرد.
وی گفت، از جمله دستاوردهای شاخص پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری، ارزیابی و معرفی ارقام مختلف محصولات نیمه گرمسیری است که شامل پرتقال توسرخ ایرسا و آریا، نارنگی نارین، نارنگی نولز، نارنگی ماریسول، نارنگی کلوزلینا، نارنگی سوجی یاما، نارنگی اکیتسو، پرتقال نیوهال، پرتقال ناولینا و پرتقال اسپرینگ ناول بوده است. همچنین در سالهای گذشته ارقام ارزشمندی مانند نارنگیهای خرم، جهانگیر، تابان، تابش، زرین و یاشار معرفی شدهاند. معرفی هفت رقم جدید زیتون با نامهای دیره، مشکات، امین، آوان، گیلوانه، لرستان و زاکرس نیز از دیگر دستاوردهای مهم دیگر این پژوهشکده است
. به گفته دکتر آقاجانزاده، ایجاد و معرفی چهار رقم لیموترش پارس، پرشیا، سالار و سمن با هدف مقابله با بیماری جاروک، و همچنین معرفی رقم جدید گریپفروت مانا متحمل به این بیماری، از اقدامات مهم و راهبردی این پژوهشکده بوده است.
وی افزود: هسته اولیه ۲۷ رقم بومی و وارداتی مرکبات در پژوهشکده تولید شده و این منابع گیاهی سالم بر اساس مصوبه سفر ریاست جمهوری از سال ۱۴۰1 به تدریج در اختیار بخش خصوصی دارای باغ مادری تولید نهال قرار گرفته است. بر همین اساس تأمین نهال و پیوندکهای سالم برای باغ مادری داراب صورت گرفته و برنامه تأمین نهال و پیوندکهای سالم برای باغات مادری تولید نهال در استان های مازندران و جنوب کرمان در حال اجرا است.
رئیس پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری به توسعه دانش فنی و تولید ارقام متحمل در برابر تنش های محیطی و زنده، تولید منابع تکثیر سالم، بهکارگیری روشهای نوین ردیابی ویروس تریستزای مرکبات، تدوین دستورالعمل مبارزه با مگس مدیترانهای و انجام تحقیقات مرتبط با سبززدایی و جلوگیری از رنگافزایی مصنوعی میوهها اشاره کرد.
به گفته وی، اقدامات گستردهای در زمینه افزایش بهرهوری آب نیز انجام شده است؛ از جمله اجرای روش کمآبیاری همراه با سایبان در انار، انجیر و مرکبات که منجر به صرفهجویی قابل توجه در مصرف آب شده است. همچنین گزارش جامع بهرهوری آب در تولید پرتقال، انار و زیتون تدوین شده و با بهبود روشهای تغذیه و نگهداری محصول، ضایعات مرکبات به کمتر از ۱۰ درصد کاهش یافته است.
پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری همچنین دستورالعمل تولید زیتون کنسروی سیاه، کاهش خسارت کرم گلوگاه در ارقام تجاری، کاهش ترکیدگی و آفتابسوختگی انار، تولید محصول سالم انجیر با هدف کاهش مصرف سموم و دستورالعمل کاربرد سایبان در تولید انار، انجیر و لیموترش لیسبون را تدوین کرده است. علاوه بر این، پنج رقم انار در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد با همکاری اتحادیه بینالمللی حمایت از ارقام گیاهی شناسایی و ثبت شده است.
همچنین هفت اپلیکیشن تخصصی مرتبط با مرکبات، زیتون، انار و انجیر طراحی و ثبت شده است. بانکهای ژن مرکبات نیز در ایستگاههای کترا، جهرم و دزفول نگهداری میشوند. ایستگاه تحقیقات انار ساوه با ۵۴۰ ژنوتیپ انار، ۳۴ رقم زیتون و ۴۷ رقم انجیر، و ایستگاه انار یزد با ۷۸۰ رقم انار، از ذخایر ژنتیکی ارزشمند کشور هستند. ایستگاه تحقیقات زیتون طارم نیز با حدود ۶۰ رقم تجاری و ۲۴۰ ژنوتیپ ایرانی و خارجی یکی از بزرگترین ذخایر ژنتیکی زیتون در منطقه محسوب میشود. حفظ و مراقبت از کلکسیون ها و توسعه زیر ساخت های آنها و نگهداری و حراست از ژنوتیپ ها از کارهای اساسی و در دست اقدام این پژوهشکده است.
دکتر آقاجانزاده به برنامه های آتی پژوهشکده اشاره کرد، که این پژوهشکده تهیه نقشه راه پژوهشی، آموزشی و ترویجی مرکبات و محصولات نیمه گرمسیری را به راستای اهداف برنامه هفتم پیشرفت در دست تدوین دارد که عناوین چالش های محوری تعریف شده برای نقشه راه میوه های نیمه گرمسیری شامل: اثرگذاری تغییرات اقلیمی بر تولید محصولات باغی، پایداری تولید محصولات نیمه گرمسیری تحت تنشهای زنده و غیر زنده، ارتقای بهره وری آب در میو ه های نیمه گرمسیری، توسعه زنجیره ارزش میو ه های نیمه گرمسیری، تغذیه متناسب با اقلیم (عناصر غذایی، محرکهای رشد گیاهی و نظایر آن) و ارتقا حاصلخیزی و کیفیت خاک در میوه های نیمه گرمسیری، تولید هسته های اولیه سالم و اصیل میو ه های نیمه گرمسیری، ضایعات، بهر ه گیری از پسماندها و کاهش کیفیت میوه های نیمه گرمسیری و مزیت نسبی و استراتژی تولید میو ه های نیمه گرمسیری با توجه به شرایط اقلیمی و اقتصادی می باشد. بعلاوه پروژه های مرتبط با محصولات نیمه گرمسیری ذیل طرح های کلان و ملی موسسه تحقیقات علوم باغبانی شامل باغبانی دیم در کشور، کاهش ضایعات در محصولات مهم باغبانی، تعیین مزیت نسبی تولید محصولات باغبانی، پایداری تولید محصولات مهم باغبانی در شرایط شور (مدیریت شوری و شورورزی)، استانداردهای بهداشت وسلامت محصولات باغبانی صادراتی، افزایش بهره وری تولید محصولات باغبانی، باغبانی نوین (باغات نیمه/متراکم و فوق متراکم) در درختان میوه، هوشمندسازی در محصولات باغبانی، تغییر اقلیم با تاکید بر آشکارسازی، سازگاری و باغبانی احیایی، تدقیق داده های آب مصرفی واقعی در محصولات باغبانی و توسعه ارقام مقاوم محصولات باغبانی نسبت به تنشهای در نقشه راه پژوهشکده مرکبات و میوه های نیمه گرمسیری قرار دارند.
دکتر آقاجانزاده در پایان با تأکید بر اهمیت تحقیقات، اظهار داشت: دستاوردهای پژوهشی نقش مهمی در ارتقای کیفیت، بهرهوری و تولید محصولات سالم در کشور دارد و پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری با تمام توان به توسعه تحقیقات علمی و کاربردی خود ادامه خواهد داد تا انشااله در راستای حل مشکلات باغبانی کشور قدم های موثری بردارد.
