گفتگوی عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری با رادیو اقتصاد بمناسبت گرامیداشت روز ملی انار

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری، محمدرضا وظیفه‌شناس، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری و مروج ارشد انار، روز پنجشنبه ۷ آبان ۱۴۰۵، همزمان با روز ملی انار، در برنامه مجله رادیویی کشاورزی رادیو اقتصاد حضور یافت و درباره ظرفیت‌های تولید انار در کشور، چالش‌های باغداری، مدیریت علمی باغ‌ها و راهکارهای توسعه صادرات این محصول به گفتگو پرداخت.

وظیفه‌شناس در این گفتگو با اشاره به جایگاه ایران در تولید انار جهان اظهار کرد: ایران یکی از مهمترین خاستگاه‌های ژنتیکی و مراکز تنوع انار در جهان است و با حدود ۹۲ هزار هکتار سطح زیر کشت و تولید سالانه حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن، از کشورهای برتر تولید کننده این محصول به شمار می‌رود. استان‌های فارس، مرکزی، یزد، سمنان، خراسان جنوبی و اصفهان نیز از مهمترین مناطق تولید انار کشور هستند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی و صادراتی انار افزود: با وجود کیفیت مطلوب ارقام تجاری انار ایران و ظرفیت بالای تولید، سهم صادرات این محصول متناسب با میزان تولید کشور نیست. توسعه صنایع فرآوری، تولید محصولات با ارزش افزوده از جمله روغن هسته، رنگ‌های طبیعی و ترکیبات دارویی و همچنین رعایت استانداردهای سلامت و کیفیت محصول، می‌تواند زمینه افزایش صادرات و کاهش خام ‌فروشی را فراهم کند.

این عضو هیات علمی، تنش‌های اقلیمی و محیطی، آفات و بیماری‌ها، عارضه‌های فیزیولوژیکی مانند ترکیدگی میوه، دانه ‌سفیدی و آفتاب ‌سوختگی، ساختار سنتی باغ‌ها، خرده مالکی و نوسانات بازار را از مهمترین چالش‌های تولید انار برشمرد و بر ضرورت ارتقای مدیریت باغ‌ها و تقویت زنجیره تولید و عرضه تاکید کرد.

وظیفه‌شناس با تاکید بر مدیریت علمی و تلفیقی باغ‌های انار بیان کرد: انجام آزمایش آب و خاک، مدیریت متعادل عناصر غذایی، استفاده به ‌موقع از کودها، مدیریت شوری خاک و آب، اصلاح سیستم‌های آبیاری، استفاده از سایبان و روش‌های مناسب تربیت درخت از جمله اقداماتی است که می‌تواند در کاهش خسارت تنش‌های محیطی و بهبود عملکرد و کیفیت محصول موثر باشد.

وی همچنین درباره مدیریت تغذیه باغ‌های انار توصیه کرد: مصرف کود باید بر اساس نتایج آزمایش آب، خاک و برگ و متناسب با نیاز درخت انجام شود. مصرف نامناسب و دیرهنگام کودهای نیتروژنی در فصل پاییز می‌تواند روند ورود درخت به خواب زمستانی را مختل کرده و حساسیت آن را به سرما افزایش دهد. استفاده متعادل از عناصر غذایی و انتخاب ترکیبات مناسب بر اساس نیاز باغ، نقش مهمی در بهبود کیفیت میوه دارد.

این پژوهشگر و مروج ارشد انار، توسعه تحقیقات تقاضا محور و انتقال یافته‌های علمی به باغداران را از اولویت‌های بخش تحقیقات دانست و اظهار داشت: استفاده از ظرفیت کلکسیون‌های ژنتیکی انار، شناسایی و معرفی ارقام برتر و سازگار با شرایط اقلیمی، اصلاح ارقام و توسعه روش‌های نوین مدیریت باغ، از جمله مسیرهای ارتقای تولید این محصول است.

وی با اشاره به ظرفیت ژنتیکی انار در کشور افزود: وجود ذخایر ژنتیکی ارزشمند، از جمله کلکسیون‌های انار در استان‌های یزد و مرکزی، فرصت مناسبی برای شناسایی و معرفی ارقام جدید با ویژگی‌هایی نظیر کیفیت مطلوب میوه، رنگ مناسب و سازگاری با شرایط محیطی فراهم کرده است. همچنین معرفی ارقام نرم‌دانه و استفاده از ظرفیت دورگ‌گیری می‌تواند در توسعه باغ‌های تجاری و افزایش رقابت‌پذیری محصول موثر باشد.

وظیفه‌شناس در بخش دیگری از این گفتگو، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، سامانه‌های هوشمند، حسگرها و اینترنت اشیا را در پایش شرایط باغ، پیش‌آگاهی آفات و بیماری‌ها و مدیریت تنش‌های محیطی حائز اهمیت دانست و بر ضرورت گسترش آموزش‌های کاربردی و ترویج یافته‌های پژوهشی میان بهره‌برداران تاکید کرد.

وی در پایان، حمایت از باغداران، افزایش بهره‌وری مصرف آب، جایگزینی تدریجی باغ‌های سنتی با ارقام و روش‌های نوین، رعایت استانداردهای تولید و مدیریت اصولی آفات و بیماری‌ها را از الزامات ارتقای جایگاه انار ایران در بازارهای جهانی عنوان کرد و بر توسعه روش‌های نوین کنترل زیستی، به‌ ویژه در مدیریت کرم گلوگاه انار، تاکید کرد.