شاخص‌های تشخیص زمان مناسب برداشت انار تشریح شد
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری بر برداشت به موقع انار برای حفظ کیفیت و کاهش ضایعات تاکید کرد
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری، محمدرضا وظیفه شناس، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری و مروج ارشد انار، در گفتگویی مهمترین شاخص‌های تشخیص زمان مناسب برداشت انار و پیامدهای برداشت زودهنگام و دیرهنگام این محصول را تشریح کرد.
وی با بیان اینکه زمان برداشت بر کیفیت، بازارپسندی و قابلیت نگهداری انار تاثیر مستقیم دارد، اظهار کرد: انار میوه‌ای نافرازگراست و پس از برداشت، رسیدگی آن به‌طور موثر ادامه پیدا نمی‌کند؛ بنابراین، برداشت باید در مرحله‌ای انجام شود که میوه به بلوغ و کیفیت مطلوب رسیده باشد.
وظیفه شناس با اشاره به تاثیر شرایط اقلیمی بر رشد و رسیدگی انار گفت: زمان برداشت ارقام مختلف، بسته به ویژگی‌های رقم و شرایط آب‌وهوایی منطقه، متفاوت است و معمولاً از اواخر تابستان تا پاییز ادامه دارد. بر این اساس، ارقام انار به سه گروه زودرس، میان‌رس و دیررس تقسیم می‌شوند و تعیین زمان برداشت باید با توجه به وضعیت واقعی میوه انجام شود.
وی رنگ پوست و دانه، میزان مواد جامد محلول، اسیدیته، مقدار تانن و اندازه میوه را از مهمترین شاخص‌های ارزیابی رسیدگی انار برشمرد و افزود: رنگ پوست یکی از نشانه‌های ظاهری مهم رسیدگی است؛ اما از آنجا که رنگ پوست و دانه در ارقام مختلف متفاوت است، این شاخص باید متناسب با ویژگی‌های هر رقم ارزیابی شود و به‌تنهایی معیار قطعی برداشت نیست.
این مروج ارشد انار ادامه داد: میزان مواد جامد محلول و اسیدیته از شاخص‌های مهم تعیین کیفیت و طعم میوه هستند. با پیشرفت رسیدگی، میزان اسیدیته آب‌میوه کاهش می‌یابد و نسبت مواد جامد محلول به اسیدیته، در کنار ویژگی‌های رقم، بر طعم نهایی انار تاثیر می‌گذارد. بر اساس اطلاعات فنی ارائه شده، میزان مواد جامد محلول بالاتر از ۱۷ درجه بریکس می‌تواند برای مصرف مطلوب باشد.
وی با بیان اینکه تانن‌ها در ایجاد احساس گسی میوه نقش دارند، اظهار کرد: بررسی طعم و میزان گسی در کنار سایر شاخص‌ها به ارزیابی کیفیت انار کمک می‌کند. همچنین، اندازه و وزن میوه در درجه بندی محصول و عرضه بازار، به ویژه صادرات، اهمیت دارد؛ با این حال، درشتی میوه به تنهایی نشانه رسیدگی کامل نیست.
وظیفه‌شناس، برجسته‌تر شدن دانه‌ها در سطح پوست، خشک شدن پرچم‌های داخل تاج میوه و تغییر وضعیت قرارگیری میوه روی شاخه را از نشانه‌های ظاهری قابل بررسی در زمان رسیدگی انار دانست و تاکید کرد: این نشانه‌ها باید متناسب با رقم و شرایط باغ ارزیابی شوند. بررسی چند میوه نمونه و توجه همزمان به رنگ، طعم و شاخص‌های کیفی، به باغداران در انتخاب زمان مناسب برداشت کمک می‌کند. در باغ‌هایی که رسیدگی میوه‌ها یکنواخت نیست، برداشت مرحله‌ای می‌تواند از برداشت زودهنگام برخی میوه‌ها جلوگیری کند.
این عضو هیات علمی با اشاره به پیامدهای برداشت زودهنگام گفت: برداشت پیش از رسیدگی کامل می‌تواند موجب کاهش وزن، نامطلوب بودن رنگ و طعم و افت کیفیت محصول شود. همچنین، میوه‌های برداشت شده در مرحله نامناسب ممکن است در دوره نگهداری آسیب‌پذیرتر باشند و ضایعات پس از برداشت افزایش یابد.
وی درباره تاخیر در برداشت نیز اظهار کرد: باقی ماندن بیش از حد میوه روی درخت، به ویژه در شرایط بارندگی و نوسان دمای شبانه، احتمال ترک خوردگی و کاهش بازارپسندی انار را افزایش می‌دهد. تغییر رنگ پوست و دانه و افزایش خسارت آفات، از جمله کرم گلوگاه انار و مگس میوه مدیترانه‌ای، نیز از مشکلات احتمالی این دوره است.
وظیفه‌شناس در پایان توصیه کرد: باغداران برای تعیین زمان برداشت، علاوه بر توجه به زمان معمول رسیدگی رقم در منطقه، رنگ پوست و دانه، طعم، میزان مواد جامد محلول و اسیدیته را در چند میوه نمونه بررسی کنند. همچنین، پایش مستمر باغ از نظر ترک خوردگی، بارندگی‌های پایانی فصل و فعالیت آفات ضروری است.
وی تاکید کرد: برداشت به موقع انار، با در نظر گرفتن بلوغ و کیفیت مطلوب میوه و پیشگیری از خسارت‌های ناشی از تاخیر، نقش مهمی در کاهش ضایعات، حفظ بازارپسندی و افزایش سود اقتصادی باغداران دارد.
