عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری بر اجرای به موقع هرس، بهبود نوررسانی و تهویه تاج درخت و رعایت اصول فنی در مدیریت باغ‌های انار تاکید کرد
تشریح نتایج یک پژوهش کاربردی درباره مدیریت تربیت و هرس در باغ‌های انار
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری، علیرضا بنیان‌پور، عضو هیات علمی این پژوهشکده، در گفتگویی به تشریح نتایج پژوهشی درباره مدیریت تربیت و هرس در باغ‌های انار پرداخت و بر اهمیت اجرای صحیح و به موقع این عملیات در بهبود رشد درختان، افزایش کیفیت محصول و کاهش خسارت‌های باغ تاکید کرد.
وی با اشاره به نقش تربیت و هرس در مدیریت باغ انار اظهار داشت: تربیت درخت به معنای شکلدهی به ساختار آن و هرس به معنای حذف بخش‌هایی از درخت با هدف هدایت رشد و باردهی است. اجرای اصولی این عملیات به ایجاد تعادل میان رشد رویشی و باردهی کمک می‌کند و شرایط مناسب‌تری برای تولید میوه باکیفیت فراهم می‌سازد.
بنیان‌پور با بیان اینکه درخت انار بطور طبیعی پاجوش‌ها و شاخه‌های متعددی تولید می‌کند، گفت: رشد بیش از حد شاخه‌های اضافی، پاجوش‌ها و شاخه‌های نرک می‌تواند موجب مصرف مواد غذایی، تاخیر در گلدهی و کاهش کمیت و کیفیت محصول شود. بنابراین، حذف شاخه‌های خشک، ضعیف، مزاحم و کم بار و کنترل رشد پاجوش‌ها از اقدامات مهم در نگهداری باغ انار است.
به گفته وی، هرس مناسب با ایجاد تعادل میان ریشه و بخش هوایی درخت، نفوذ بهتر نور و جریان هوا به داخل تاج را امکان پذیر می‌کند. این شرایط در رشد مناسب میوه، بهبود رنگ و یکنواختی محصول و کاهش ضایعات مؤثر است. همچنین، مدیریت ارتفاع درخت و تقویت شاخه‌های مناسب، انجام عملیات داشت و برداشت را آسان‌تر می‌کند.
این عضو هیات علمی با اشاره به اهمیت انتخاب زمان مناسب هرس اظهار داشت: هرس سالانه درختان انار معمولاً در اواخر زمستان و در دوره خواب درخت انجام می‌شود؛ با این حال، باید خطر سرمازدگی منطقه و احتمال آسیب به شاخه‌های اصلی در نظر گرفته شود. هرس سبز نیز در دوره رشد برای حذف پاجوش‌ها، شاخه‌های مزاحم و نرک‌ها کاربرد دارد و مطابق توصیه‌های فنی، باید از انجام آن در زمان شدت زیاد تابش آفتاب، به ویژه در ماه‌های تیر و مرداد، خودداری کرد.
وی تاکید کرد: در زمان هرس باید از آسیب رساندن به شاخه‌های اصلی انتخاب شده هنگام تربیت درخت پرهیز شود؛ زیرا جایگزینی این شاخه‌ها ممکن است چند سال زمان ببرد و بر میزان محصول اثر بگذارد. همچنین، برش شاخه‌ها باید به درستی انجام شود و از باقی گذاشتن زائده‌های نامناسب در محل برش خودداری شود.
بنیان‌پور با اشاره به ارتباط وضعیت تاج درخت با شرایط رشد برخی آفات بیان کرد: تراکم زیاد شاخه‌ها و کاهش نوررسانی به داخل تاج می‌تواند محیط مناسبی برای فعالیت برخی آفات، از جمله شته‌ها، ایجاد کند. حذف شاخه‌های اضافی و هدایت مناسب شاخه‌ها، با بهبود نوررسانی و تهویه تاج، در مدیریت بهتر باغ موثر است.
وی افزود: جمع‌آوری میوه‌های باقی‌مانده از سال قبل و حذف آنها همزمان با عملیات هرس، می‌تواند به کاهش منابع آلودگی و کمک به کنترل آفت کرم گلوگاه انار منجر شود. رعایت بهداشت باغ و انجام منظم عملیات نگهداری، در کنار سایر روش‌های مدیریت آفات، اهمیت دارد.
این پژوهشگر با تاکید بر ضرورت انتخاب روش تربیت متناسب با شرایط باغ خاطرنشان کرد: شکلدهی مناسب درخت در سال‌های نخست احداث باغ، ساختار مطلوبی برای رشد شاخه‌ها و باردهی در سال‌های بعد ایجاد می‌کند. در باغ‌های قدیمی نیز، در صورت نیاز، هرس جوان سازی و مدیریت شاخه‌های فرسوده می‌تواند به تولید شاخه‌های جدید و بهبود وضعیت درخت کمک کند؛ البته این عملیات باید با دقت و متناسب با شرایط درخت انجام شود.
بنیان‌پور در پایان تاکید کرد: هرس و تربیت اصولی از پایه‌های اصلی احداث و نگهداری باغ انار است، اما دستیابی به محصول اقتصادی و با کیفیت به این عملیات محدود نمی‌شود و آبیاری، تغذیه و سایر اقدامات مدیریتی نیز باید به صورت مستمر مورد توجه باغداران قرار گیرد.
