تشریح دستاوردهای پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری به مناسبت هفته جهاد کشاورزی
در گفتگوی با خبرگزاری ایانا، رئیس پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری به مناسبت هفته جهادکشاورزی فعالیتها، دستاوردها و برنامههای پژوهشکده را تشریح کرد
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری، به مناسبت فرا رسیدن هفته جهاد کشاورزی که امسال با شعار امنیت غذایی در سایه وحدت ملی و اقتدار ملی برگزار میشود، سیروس آقاجانزاده رئیس پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری در گفتگویی با خبرگزاری ایانا به تشریح فعالیتها، دستاوردها و برنامههای این پژوهشکده پرداخت.
آقاجانزاده ضمن گرامیداشت یاد و خاطره امام شهید، حضرت آیتالله امام خامنهای، همه شهدای جنگ تحمیلی و آرزوی پیروزی رزمندگان و ملت ایران در جنگ تحمیلی و تبریک هفته جهاد کشاورزی، اظهار کرد: ماموریت اصلی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری انجام پژوهشهای کاربردی برای حل چالشهای اساسی تولید مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری، تولید دانش فنی، توسعه فناوریهای مورد نیاز بخش باغبانی و انتقال یافتههای پژوهشی به بهرهبرداران است. در همین راستا، فعالیتهای تحقیقاتی پژوهشکده علاوه بر ستاد مرکزی، در ایستگاههای تحقیقاتی شمال و جنوب کشور نیز در حال اجرا بوده و پژوهشگران این مجموعه در حوزههای مرکبات، زیتون، انار و انجیر به دنبال ارائه راهکارهای علمی برای افزایش بهرهوری و پایداری تولید هستند.
وی یکی از مهمترین دستاوردهای پژوهشکده را اصلاح، ارزیابی و معرفی ارقام جدید محصولات باغی عنوان کرد و افزود: طی سالهای اخیر ارقام متعددی از مرکبات شامل پرتقالهای توسرخ ایرسا و آریا، پرتقالهای نیوهال، ناولینا و اسپرینگ ناول، نارنگیهای نارین، نولز، ماریسول، کلوزلینا، سوجییاما و اکیتسو معرفی شدهاند. همچنین ارقام ارزشمند نارنگی خرم، جهانگیر، تابان، تابش، زرین و یاشار از دیگر دستاوردهای شاخص پژوهشکده به شمار میروند. در حوزه زیتون نیز هفت رقم جدید با نامهای دیره، مشکات، امین، آوان، گیلوانه، لرستان و زاکرس معرفی شده است. معرفی ارقام لیموترش پارس، پرشیا، سالار و سمن با هدف مقابله با بیماری جاروک و همچنین رقم جدید گریپفروت مانا متحمل به این بیماری، از دیگر موفقیتهای مهم پژوهشکده در حوزه اصلاح و معرفی ارقام محسوب میشود.
رئیس پژوهشکده با اشاره به جایگاه کشور در تولید محصولات باغی اظهار داشت: ایران با تولید حدود شش میلیون تن مرکبات و سهم ۳.۷ درصدی از تولید جهانی، رتبه هفتم تولید مرکبات جهان را در اختیار دارد و از نظر سطح زیرکشت نیز با ۲۷۰ هزار هکتار در رتبه هشتم جهان قرار گرفته است. استان مازندران با بیش از ۱۱۶ هزار هکتار باغ مرکبات و تولید حدود سه میلیون تن محصول، نزدیک به نیمی از مرکبات کشور را تولید میکند. همچنین ایران با تولید بیش از ۴۳۱ هزار تن کیوی و سهم حدود هشت درصدی از تولید جهانی، رتبه چهارم تولید و سطح زیرکشت این محصول را در جهان داراست.
وی افزود: بررسی روند تولید مرکبات کشور نشان میدهد میانگین رشد تولید در دو دهه اخیر ۴.۴ درصد بوده که حدود ۶۰ درصد آن ناشی از افزایش عملکرد و ۴۰ درصد ناشی از توسعه سطح زیرکشت است. بخش مرکبات علاوه بر نقش مهم در امنیت غذایی، از جایگاه ویژهای در اشتغال برخوردار است؛ بهگونهای که هر هکتار باغ مرکبات به طور متوسط حدود ۱.۸۸ نفر سال اشتغال ایجاد میکند و در مجموع نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر در زنجیره تولید و عرضه این محصول مشغول فعالیت هستند.
آقاجانزاده با تاکید بر اهمیت تولید نهال و پیوندک سالم در توسعه باغبانی کشور گفت: در حال حاضر هستههای اولیه سالم ۲۷ رقم از ارقام بومی و وارداتی مرکبات در پژوهشکده تولید و نگهداری میشود. این منابع ارزشمند گیاهی در قالب طرح مصوب سفر ریاست جمهوری به استان مازندران به تدریج در اختیار بخش خصوصی دارای باغ مادری قرار گرفته و زمینه تولید نهالهای سالم و اصیل را فراهم کرده است. همچنین پیوندکهای سالم مورد نیاز باغ مادری احداثشده در داراب نیز از هستههای اولیه موجود در پژوهشکده تامین شده و برنامه تولید نهال سالم برای باغ مادری در راستای جایگزینی ۳۰ هزار هکتار از باغهای قدیمی و فرسوده مرکبات مازندران با استفاده از این منابع در حال اجراست.
وی ادامه داد: پژوهشکده در کنار تولید دانش فنی، موفق به توسعه و واگذاری فناوریهای متعددی در حوزه نهال سالم پرتقال، نارنگی و لیمو، ارقام اصلاحی مرکبات و زیتون و همچنین ارقام وارداتی مرکبات شده است که بخشی از آنها در اختیار بخش خصوصی قرار گرفته و بخشی دیگر آماده واگذاری است.
وی تغییر اقلیم را یکی از مهمترین چالشهای پیش روی بخش باغبانی کشور دانست و اظهار داشت: پژوهشکده طی سالهای گذشته تحقیقات گستردهای در زمینه مدیریت تنشهای محیطی از جمله سرمازدگی، خشکی، گرما، غرقاب و شوری انجام داده است. در حوزه مرکبات، دهها پروژه تحقیقاتی در زمینه مدیریت یخبندان، تنش خشکی و گرما و کنترل خسارات ناشی از غرقاب اجرا شده که نتایج آن در قالب دستورالعملها و توصیههای فنی در اختیار باغداران قرار گرفته است. تدوین دستورالعمل کاهش آفتابسوختگی مرکبات و ارائه نتایج کاربرد کائولین در کاهش خسارات ناشی از تنشهای محیطی از جمله دستاوردهای اخیر این پژوهشهاست.
آقاجانزاده در ادامه به دستاوردهای پژوهشکده در حوزه انار اشاره کرد و گفت: پژوهشهای متعددی برای مقابله با عارضه سفیدشدگی دانههای انار، آفتابسوختگی، سرمازدگی، خشکی و شوری انجام شده است. نتایج این تحقیقات منجر به شناسایی ارقام متحمل به تنشهای محیطی، ارائه راهکارهای اجرایی برای کاهش خسارات، انتشار مقالات و نشریات علمی و ترویجی و برگزاری برنامههای آموزشی برای باغداران شده است. همچنین پژوهشکده در زمینه انتخاب پایهها و ارقام مقاوم به شوری، دستاوردهای ارزشمندی را برای توسعه باغهای انار در مناطق دارای محدودیت منابع آب و خاک ارائه کرده است.
وی با اشاره به تحقیقات گسترده انجام شده در حوزه آفات و بیماریها اظهار داشت: دهها پروژه تحقیقاتی در زمینه آفات، بیماریها، آفات و بیماریهای قرنطینهای و همچنین کاهش مصرف سموم اجرا شده است. نتایج این تحقیقات علاوه بر کاهش خسارات اقتصادی باغداران، در جلوگیری از ورود بیماریهای خطرناکی مانند گرینینگ، شانکر و جاروی جادوگر مرکبات به مناطق شمالی کشور نقش موثری داشته است. همچنین دستورالعملهای مبارزه با آفات و بیماریها به صورت مستمر در اختیار شبکههای اجرایی و بهرهبرداران قرار میگیرد.
رئیس پژوهشکده افزود: در حوزه انار نیز تحقیقات گستردهای درباره کرم گلوگاه انار به عنوان مهمترین آفت این محصول انجام شده و علاوه بر اجرای پروژههای ملی و مشترک با سازمان انرژی اتمی، روشهای نوین کنترل این آفت مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین پژوهشهای متعددی درباره نماتد مولد گره ریشه در باغهای انار اجرا شده که نتایج آن در قالب مقالات علمی، نشریات ترویجی و برنامههای آموزشی منتشر شده است.
وی درباره فعالیتهای پژوهشکده در حوزه انجیر نیز گفت: پروژههای متعددی برای مدیریت آفات، بیماریهای مهمی همچون موزاییک و شانکر و همچنین بهبود مدیریت آب در باغهای انجیر اجرا شده که دستاوردهای آن در قالب مقالات علمی و نشریات ترویجی در اختیار بهرهبرداران قرار گرفته است.
آقاجانزاده با اشاره به اهمیت بهرهوری آب در شرایط کنونی کشور اظهار کرد: پژوهشکده با مشارکت در تدوین گزارش جامع بهرهوری آب در تولید پرتقال و همکاری در اجرای سند بهرهوری آب کشاورزی، نقش فعالی در توسعه دانش فنی مدیریت آب ایفا کرده است. همچنین بیش از ۱۴ پروژه تحقیقاتی در حوزه آبیاری مرکبات، هشت پروژه در حوزه زیتون و چندین پروژه در حوزه انجیر اجرا شده که نتایج آنها در قالب نشریات فنی، دستورالعملها و دورههای آموزشی منتشر شده است.
وی افزود: مدیریت تغذیه باغهای مرکبات و کیوی نیز از دیگر محورهای مهم فعالیت پژوهشکده است. اجرای پروژههای متعدد در زمینه بهینهسازی کوددهی، حاصلخیزی خاک، افزایش کارایی جذب عناصر غذایی و ارتقای مقاومت گیاهان در برابر تنشهای محیطی، منجر به تولید دانش فنی ارزشمندی شده که از طریق نشریات، دستورالعملها و برنامههای ترویجی به بخش اجرا انتقال یافته است.
رئیس پژوهشکده در پایان به فعالیتهای انجامشده در زمینه حفظ کیفیت و کاهش ضایعات محصولات باغی اشاره کرد و گفت: اجرای ۲۴ پروژه پژوهشی در حوزه کیفیت میوه، زمان برداشت، استانداردسازی انبارهای فنی، فرآوری و تیمارهای پس از برداشت موجب شده است دانش فنی لازم برای کاهش ضایعات و افزایش ماندگاری محصولات باغی توسعه یابد و میزان ضایعات مرکبات به کمتر از میانگین ۱۰ درصد کاهش پیدا کند.
وی خاطرنشان کرد: اصلاح پایههای مقاوم به خشکی و شوری، سالمسازی و تولید هستههای اولیه ارقام برتر مرکبات، تامین پیوندک و نهال سالم برای نهالستانها و باغهای مادری، جایگزینی باغهای آسیبدیده از عارضه زوال، مشارکت در برنامههای ملی مرتبط با تغییر اقلیم و توسعه فناوریهای تولید محصول سالم و کاهش ضایعات از مهمترین برنامههای در دست اجرای پژوهشکده است که در راستای ارتقای بهرهوری، پایداری تولید و تأمین امنیت غذایی کشور دنبال میشود.
